İsviçre Vatandaşlığı

İsviçre vatandaşlığına başvuru için koşullar başvuran kişinin uyruğuna göre farklılık göstermektedir. AB üye ülke vatandaşları için süreç daha kolayken Türkiye gibi 3. ülkelerin vatandaşları için İsviçre’de belli bir süre yaşama gerekliliği gibi zorlaştırılmış bazı şartlar söz konusudur. İsviçre vatandaşlığına başvuru yapabilmek için genellikle İsviçre’de 12 yıl yasal olarak yaşama şartı aranmaktadır. İsviçre vatandaşı ile evlenenler ya da İsviçre’de doğmuş olanlar için bazı istisnalar uygulanabilmektedir.

Temelde 3 şekilde İsviçre vatandaşlığı kazanılabilmektedir: Doğum yoluyla İsviçre vatandaşlığı, evlilik yoluyla İsviçre vatandaşlığı ve vatandaşlığa kabul yoluyla İsviçre vatandaşlığı.

İsviçre vatandaşlığı için toprak esası kabul edilmemiştir. Yani İsviçre topraklarında doğan her çocuk İsviçre vatandaşı olmamaktadır. İsviçre’de doğan çocuğun İsviçre vatandaşı olabilmesi için evli anne – babasından en az birinin İsviçre vatandaşı olması şarttır. Evli olmayan anne İsviçreli ise İsviçre’de doğan çocuk da İsviçreli olur. Ancak evli olmayan baba İsviçreli, anne yabancı ülke vatandaşı ise bu durumda çocuk ancak 18 yaşını doldurana kadar baba tarafından tanınırsa İsviçre vatandaşı olabilir.

İsviçre de tıpkı Türkiye gibi çifte vatandaşlığa izin veren bir ülke olduğu için İsviçre vatandaşlığını kazandığınız takdirde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına sahip olmaya da devam edebilirsiniz.

İsviçre Oturum İzni ve İsviçre Vatandaşlığı Arasındaki Farklar

İsviçre oturum izinlerinden birine sahip olan kişiler tıpkı İsviçre vatandaşları gibi İsviçre’de yaşayabilir ve İsviçre vatandaşlarının sahip olduğu hakların bir çoğuna sahip olabilirler. Örneğin:

  • Eşit istihdam koşullarına sahip olurlar
  • Kendi şirketlerini kurabilirler
  • Eğitim hakkına sahip olurlar ve burslardan yararlanabilirler
  • Kısıtlama olmaksızın gayrimenkul satın alabilirler
  • İsviçre'nin herhangi bir yerinde yaşayabilirler
  • Sosyal yardımlardan yararlanabilirler

İsviçre Oturum izni sahiplerinin İsviçre vatandaşlarından farklı olarak sahip olmadıkları haklar oy verme ve kamu görevlisi olma haklarıdır. Ayrıca başvurunuz sonucunda İsviçre vatandaşlığı alırsanız tüm İsviçre vatandaşları ile aynı yasal zorunluluklara da sahip olursunuz. Örneğin tüm İsviçreli erkekler gibi askerlik yapmak zorunda kalabilirsiniz.

İsviçre Vatandaşlık Başvurusu

Doğum ya da evlilik yoluyla İsviçre vatandaşlığı alma şansınız yoksa bir yabancı ülke vatandaşı olarak en az 12 yıl boyunca İsviçre’de yasal olarak ikamet etmiş olmanız şartıyla İsviçre vatandaşlığı başvurusunda bulunabilirsiniz.12 yıllık süre hesaplanırken 10 ile 20 yaşlarınız arasında İsviçre’de bulunduğunuz yıllar ikiyle çarpılarak hesaplanmaktadır.

İsviçre’de 2018 yılında yürürlüğe girecek bir kanuna göre 12 yıllık ikamet süresi 10 yıla indirilmiştir. Bununla birlikte İsviçre vatandaşlığı için yerine getirilmesi gereken şartlar biraz daha zorlaştırılmıştır. Örneğin, İsviçre’nin ulusal dillerinden en az birinde belli bir yeterliliğe sahip olma şartı getirilmiştir. Önceden herhangi bir İsviçre oturum izni ile vatandaşlık başvurusu yapılabiliyorken 2018’den itibaren yalnızca İsviçre C Oturum İzni sahipleri vatandaşlık başvurusunda bulunabilecektir.

İsviçre vatandaşlığına başvuru koşullarında 2018’den itibaren geçerli olacak bazı değişiklikler:

  • Oturum izni sahipleri 12 yıl İsviçre’de ikamet ettikten sonra değil, 10 yıl ikamet ettikten sonra İsviçre vatandaşlığı için başvuru yapabilecektir.
  • Sadece İsviçre C Oturum iznine sahip olan kişiler vatandaşlıklarına göre 10 veya 5 yıl sonra başvurabileceklerdir. B, L, F, Ci Oturum izni sahiplerinin bu oturum izinleriyle İsviçre’de geçirdikleri yıllar sayılmayacaktır.
  • Kişilerin 8 ve 18 yaşları arasında İsviçre’de geçirdikleri yılların iki katı sayılacaktır. (Şu an 10 ve 20 yaş arası için geçerli)
  • İsviçre’de geçici oturma izni ile (örneğin mülteci veya sığınmacı olarak) geçirilen yılların yarısı sayılacaktır.
  • Kişilerin başvurmadan önce belirli bir kantonda 2 ila 5 yıl arasında ikamet etmiş olmaları gerekecektir.
  • Kişiler çift olarak İsviçre vatandaşlığı için başvuru yaparsa her ikisinin de ikamet şartını sağlamaları istenecektir.

İsviçre C Oturum izni haricinde başka bir oturum iznine sahip olduğu halde İsviçre vatandaşlığı için diğer koşulları sağlayanların 2018’den itibaren geçerli olacak yeni kanun sebebiyle başvuru haklarını kaybetmemeleri için yeni kanunun yürürlüğe gireceği zaman kadar başvuru yapmaları ve İsviçre vatandaşlığı başvurusu haklarını kaybetmemeleri tavsiye edilmektedir.

İsviçre Göçten Sorumlu Sekreterlik Birimi, İsviçre vatandaşlığı için başvuru yapan kişilerin İsviçre’nin sosyal yaşamına uyum sağlayıp sağlamadıklarını, İsviçre geleneklerine hakim olup olmadıklarını, İsviçre hukuk kurallarına saygılı olup olmadıklarını ve İsviçre’nin güvenliğini tehlikeye atabilecek özelliklere sahip olup olmadığını incelemektedir. İlgili birim bu tip konularda sakıncalı herhangi bir durum tespit etmezse İsviçre vatandaşlığı başvuru işlemlerine izin verecektir. Bu izin, kesin olarak İsviçre vatandaşlığı alabileceğiniz anlamına gelmemektedir. Kantonlar ve belediyeler tarafından belirlenen bazı şartların da yerine getirilmesi gerekmektedir.

İsviçre vatandaşlığı başvurunuzu gerçekleştirdikten sonra bir mülakata davet edilebilirsiniz. Vatandaşlık süreci kantondan kantona farklılık gösterebilmektedir. Bazı kantonlarda sözlü ya da yazılı olarak vatandaşlık testine girmeniz gerekebilir. Bazı kantonlarda ise vatandaşlığa alınma kararı tamamen halk meclisine bırakılmıştır. Ayrıca İsviçre vatandaşlığı için yaptığınız başvurunun sonuçlanma süresi de kantondan kantona değişiklik göstermektedir.

Hızlandırılmış İsviçre Vatandaşlık Başvurusu

Bir İsviçre vatandaşı ya da henüz vatandaşlık almamış olsa bile İsviçre vatandaşı bir ailenin çocuğu ile evlenen yabancı kişiler, İsviçre vatandaşlığına hızlandırılmış olarak başvuru yapabilirler. Bunun için İsviçre’deki sosyal yaşama adapte olmuş, İsviçre yasalarına saygılı biri olmalı ve İsviçre’nin güvenliğini tehlikeye atabilecek biri olmamalısınız. Ayrıca kantonlar ve belediyeler tarafından belirlenmiş şartlar varsa onlar da yerine getirmeniz şarttır.

Hızlandırılmış İsviçre vatandaşlığı genel anlamda en az 3 yıldır evli olan ve en az 5 yıldır İsviçre’de ikamet eden İsviçre vatandaşı olmayan eşler için geçerlidir. İsviçre’de ikamet etmemiş olan kişilerin bu yolla İsviçre vatandaşlığı başvurusu yapabilmeleri için çiftin en az 6 yıldır evli olması ve diğer eşim evlenmeden önce de İsviçre vatandaşı olması gerekmektedir.

22 yaşını henüz doldurmamış ve anne – babası tarafından İsviçre vatandaşı olması için henüz başvuru yapılmamış olan çocuklar, başvuru yaptıkları yıldan önceki 1 yıl da dahil olmak üzere en az 5 yıl boyunca İsviçre’de yaşadıkları takdirde hızlandırılmış olarak İsviçre vatandaşlığı başvurusunda bulunabilirler.

Hızlandırılmış vatandaşlık başvurusu hakkı, Şubat 2017 tarihinden itibaren 3. Kuşak göçmenlere de verilmiştir. İsviçre’de doğmuş, 9 ve 25 yaş aralığında, İsviçre’de en az 5 yıl eğitim görmüş ve İsviçre C Oturum iznine sahip olan kişiler İsviçre vatandaşlığı için hızlandırılmış başvuru yapabilirler. Bu şartlarda yapacağınız başvuruda ailenizin İsviçre’de en az 10 yıl yaşamış olması ve geçerli oturum iznine sahip olması gerekmektedir. Ayrıca büyükanne ya da büyükbabanızdan en az birinin İsviçre vatandaşı olması ya da oturum izni sahibi olması şarttır.

İsviçre Konsolosluğu Resmi Web Sitesi: eda.admin.ch